Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə

Просмотров: 10431
Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə
  • Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə
  • Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə
  • Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə
  • Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə
  • Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə
  • Salam, ay brat... Aftoşlar haqqında məqalə

Biz rus və azəri kəlmələrinin bir cümlədə qarışdırılıb, işlədilməsini təbliğ etmirik. Məqalənin başlığı şəhərimizin küçələrində rast gəldiyimiz avtomobillərin çıxardığı səs siqnallarından götürülüb.

Yollarımızda son dərəcədə təhlükəli vəziyyət yaradan, avtomobili nümayişkaranə şəkildə təhlükəli sürən, qaz, əyləc və siqnallarla yersiz səslər çıxardan və ətrafdakılara tam hörmətsizlik göstərən avtoxuliqanlara hər gün rast gəlirik. Bu insanlar çoxlu sayda qəza şəraiti yaradaraq, sözün əsl mənasında doğmalarımızın və yaxınlarımızın həyatı ilə oynayırlar.

Sual yaranır: “Avtoxuliqan” və ya “avtoşlar” kimdir?

Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına əsasən, bunlar 16 yaşına çatmamış və sürücülük vəsiqəsi olmayan yeniyetmələrdir.

Biz hesab edirik ki, bu məsələ dərindən araşdırılmadığından “avtoş” adlandırılan şəxslərin kimliyi haqda birmənalı rəy vermək çətindir. Ancaq, ümumi fikir belədir ki, bu siyahı bir az genişdir. Buraya bəzi avtobus və taksi sürücülərini, cəzasız qalacağına əmin olan daha yaşlı şəxsləri də əlavə etmək olar. İctimai nəqliyyat sürücüləri və özünü toxunulmaz hesab edənlərin sürücülük davranışının motivləri və səbəbləri tam fərqli olduğundan hesab edirəm ki, bu ayrı bir məqalənin mövzusudur. Bu gün isə “avtoş” damğası almış gənclər haqqında danışaq.

Bu gənc avtomobilsevərlərin əsas məqsədi diqqətsiz qalmış kiçik uşaq kimi, ətrafdakıların diqqətini özünə cəlb etməkdir: avtomobillərinin qabaq hissəsini qaldırmaqla, xüsusilə gecə vaxtları, yollar “boş“ olanda az mühərrikin nəriltili səsilə, əcaib siqnallarla (heyvan səsli, “salam, ay brat”, “nu poqodi”, “nə var e Ələsgər, Ələsgər salmısan” və s.), öyrəndikləri fəndləri bir-birilərinə nümayiş etdirmək və mümkün olan bütün vasitələrlə. Amma onlar gündüz vaxtı da, nəqliyyat vasitələri ilə yüklənmiş yollarda da peyda olurlar. Bu isə təhlükənin miqyasını artırır və təhlükə obyekti kimi çoxlu sayda digər avtomobillər, məktəblilər, yaşlı insanlar və bütün digər piyadalar istəmədən risk qrupuna daxil olur.

Bəzi avtoşların öz məharəti ilə həqiqətən peşəkar kaskadyorlar da rəqabət apara bilər. Amma onlar anlamalıdır ki, öz sürücülük “mədəniyyəti” hesabına narahat etdikləri bütün vətəndaşların qınağına səbəb olur və ilk növbədə öz həyatlarını təhlükəyə atırlar. Bəzən isə onların törətdiyi qəzalar ağır sonluqla nəticələnir. Onların bəziləri isə hətta cəzasız qalacaqlarına əmin olduğundan avtomobillərini nömrəsiz də idarə edirlər. Bütövlükdə bunlar hamısı avtoxuliqanların cəzalandırılmamasından irəli gəlir.

Görəsən, bu haqda psixoloqlar nə fikirləşirlər?

Psixoloqlar hesab edirlər ki, yeniyetməlik yaşında uşaq özünəməxsus sərhəddə yerləşir. O daha uşaq olmaq istəmir, bu halda onda “böyüklük hissi” yaranır və sərbəst olmaq istəyir. Lakin məktəbli “sosial statusu” onu bu sərhədi keçməyə qoymur. Buna baxmayaraq, o, hələ öz hərəkətlərinə cavabdeh deyil. Valideynlər ailədə sülh olsun deyə, bu dəyişikliklə razılaşırlar. Bəs çətin tərbiyə olunan yeniyetmə kimdir?

Səbəb onun erkən inkişafında onu əhatə edən mühit və şərait ilə bağlıdır. Problem də buradan başlayır. Avtoxuliqanlıq problemi tərbiyədən aslıdır. Ata öz oğluna hərəkətlərinə cavabdehlik daşımadığını bilərək, ona avtomobil alaraq,  müdafiəsinə təminat verir. Qəza törədilən zaman yenisini alır, bu da yeniyetmədə ərköyünlük yaradır. Bunlar hamısı məsuliyyətsizliyə gətirib çıxarır, yeniyetmə bilir ki, o cəzalanmayacaq, bu hərəkətləri daim təkrar edir. Təsvir olunmuş problem ailənin yox, cəmiyyətin probleminə çevrilir. Yeniyetmənin düzgün tərbiyə olunmaması nəticəsində insanlar əziyyət çəkir və hətta həyatını itirir.

Avtoxuliqanlarla bizdə və başqa ölkələrdə necə mübarizə aparırlar?

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində avtoxuliqanlıqla bağlı cəzalar nəzərdə tutulmuşdur: Avtoxuliqanlıq, yəni nəqliyyat vasitəsinin  sürücüsü tərəfindən ictimai qaydanı və əhalinin dincliyini  nümayişkaranə şəkildə pozan, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə edən, yol hərəkəti qaydalarının müxtəlif üsullarla davamlı olaraq, pozulması  ilə müşayiət olunan qərəzli hərəkətlərə görə - nəqliyyat vasitələrinin idarə etmək hüququ bir ilədək müddətə məhdudlaşdırılmaqla 400 manatdan 600 manatdək cərimə edilir və ya nəqliyyat vasitələrinin idarə etmə hüququ  bir ilədək müddətə məhdudlaşdırılmaqla işin hallarına görə,  pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla on  günədək inzibati həbs tətbiq olunur. Eyni hərəkətlərin il ərzində inzibati  tənbeh almış şəxs tərəfindən təkrar törədilməsinə görə nəqliyyat vasitələrinin idarə etmək hüququ bir  ildən iki  ilədək müddətə məhdudlaşdırılmaqla 600 manatdan 800 manatadək cərimə edilir və ya nəqliyyat vasitələrinin idarəetmə hüququ bir ildən iki ilədək müddətə məhdudlaşdırılmaqla işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla on beş günədək inzibati həbs tətbiq olunur.

İsraildə yol qaydalarını pozan şəxsləri yaxalamaq üçün səmərəli üsuldan istifadə edirlər. Havaya pilotsuz casus təyyarə buraxırlar. Bu təyyarəni gözlə görmək mümkün deyil, çünki çox yüksəkdə uçur və yollarda olan hadisəni çəkərək, birbaşa yol polis nəfərlərinə göndərir.

Şəhər sakinlərinin avtoxuliqanlara münasibətinin öyrənmək üçün sorğu keçirdim. Onların bəzi fikirlərini sizlərə çatdırmaq istəyirəm:

- Avtoxuliqanların bəziləri idmançıdırlar, hər kəs iki təkər üzərində avtomobil idarə edə bilməz, bunun üçün xüsusi istedad lazımdır...

- Mən  hesab edirəm ki, onlar birinci növbədə özlərinə ziyan vururlar.

- Çox pis, çünki yolda onsuz da tıxac əlindən maşın sürmək olmur. Üstəlik, bunların peyda olması hərəkəti iflic vəziyyətə salır...

- Onları birinci tutmaq lazımdır. Sonra isə onlar haqqında danışmaq olar ...

- Həyatı sevdiyimdən onların hərəkətlərinə çox pis yanaşıram...

- Hələ ki, qəbiristanlıqda yer çoxdur...

- Avtoxuliqanlığın qarşısını almaq üçün avtodrom tikmək lazımdır. Qoy öz adrenalinlərini orada buraxsınlar...

Mövzunu Demokritin fikri ilə yekunlaşdırmaq istəyirəm: “Övladın tərbiyəsi  riskli işdir. Uğurlu halı böyük zəhmət və qayğı nəticəsində əldə edirik, uğursuzluq  halında dərd heç nə ilə müqayisə olunmazdır”.

© 2010 Bütün hüquqlar qorunur. Məqalələrdən və şəkillərdən istifadə edərkən “avtomobil.az”a istinad zəruridir. 

Şərhlərin sayı: 0

AVATAR
Hələ heç kim şərh verməyib. Birinci siz olun.